Onderzoek Amsterdam: vooral winkelketens profiteren van koopzondag

Geplaatst op: 03-01-2012

AMSTERDAM – De gemeente Amsterdam heeft een breed onderzoek gehouden naar de koopzondagen (Monitor Koopzondag). De gemeenteraad buigt zich daar nog deze maand over.

Uit het onderzoek blijkt geheel volgens verwachting van de Stichting Tegen Verruiming Zondagopenstelling dat vooral de grote winkelketens profijt trekken van de koopzondagen. De resultaten worden deze maand in de gemeenteraad besproken bij de evaluatie van het Toeristisch Regime en handhaven van de Verordening Winkeltijden Amsterdam 2010.

Uit de Monitor Koopzondag van de Dienst Onderzoek en Statistiek van de gemeente Amsterdam blijkt het volgende (samenvatting):

Winkeliers willen zelf bepalen wanneer ze open zijn
Het grootste deel van de winkeliers - zowel degenen die op zondag open zijn als degenen die op zondag gesloten zijn - oordelen positief over de mogelijkheid om op zondag open te zijn. Ze vinden het vooral belangrijk dat ze zelf kunnen bepalen wanneer ze open zijn. Meer gezelligheid in de buurt en een verbeterde veiligheid op straat wordt vooral ervaren door winkeliers die op zondag open zijn.

Boodschappen in de buurt, winkelen buiten de buurt
Een groot deel van de mensen die via een panel van de gemeente zijn geënquêteerd vinden het prima dat de winkels in Amsterdam open mogen zijn. Driekwart van de respondenten doet op zondag wel eens dagelijkse boodschappen in de buurt, een derde deel winkelt (voor niet dagelijkse boodschappen) op zondag ook wel eens in de buurt. Ruim 40% doet wel eens boodschappen elders in de stad; 70% winkelt wel eens elders in de stad. Ruim 70% van de respondenten die geen boodschappen in de buurt doen, omdat de winkels dicht zijn of niet aan hun behoefte voldoen, doet op zondag wel eens boodschappen elders in de stad. Op zondag worden dagelijkse boodschappen vooral in de buurt gedaan, niet-dagelijkse boodschappen worden vaker elders in Amsterdam gedaan.

Niet elke zondag naar de winkel
Ruim 33% van de respondenten gaat elke zondag naar een winkel, 53% doet dit één of twee keer per maand. Op zondag worden vooral dingen gekocht die men eerder vergeten was te kopen, daarnaast worden vaak boodschappen voor de zondag zelf gedaan.

Positiever oordeel bij mensen die zondag boodschappen doen of winkelen
Veel mensen die op zondag winkelen denken dat de zondagsopenstelling van winkels goed is voor de economie van Amsterdam en goed is voor de gezelligheid in de buurt. Ruim tweederde van de mensen die op zondag nooit boodschappen doen of winkelen op zondag vindt dat de zondagsrust wordt verstoord. De respondenten voelen zich door de zondagsopenstelling niet veiliger op straat maar mensen die wonen in winkelgebieden waar veel winkels op zondag open zien wel vaker een verbetering.

Weinig overlast
Slechts een klein deel van de respondenten ervaart overlast door de koopzondag, vooral mensen die in stadsdeel Centrum wonen hebben overlast en mensen van 50-65 jaar. Mensen die in of rond winkelgebieden wonen ervaren meer overlast vanwege de toegenomen parkeerdruk. Mensen die in winkelgebieden zelf wonen ervaren ook meer overlast, naast de parkeerdruk ook geluidsoverlast en zwerfvuil.

Nog geen effecten op de werkgelegenheid
Uit een eerder onderzoek is naar voren gekomen dat niet alle winkels direct van de geboden mogelijkheden voor ruimere openstelling gebruik maken, zodat de effecten pas op langere termijn zichtbaar zijn. Dit lijkt nu ook het geval. In Groningen en Zaanstad, waar de winkels slechts eenmaal per maand open mogen zijn, is het aantal banen in winkels sterker toegenomen dan in Amsterdam. Bij de supermarkten, waarvan er in Amsterdam nu veel op zondag open zijn groeide het personeelsbestand in Groningen en Amsterdam even sterk. Bij de winkels in niet-dagelijkse goederen daalde in Amsterdam de werkgelegenheid licht; in Groningen en Zaanstad nam de werkgelegenheid hier juist toe. In Amsterdam is de werkgelegenheid vooral bij de wat grotere winkels toegenomen maar dat verschilt niet veel met andere gemeenten.

Aanbevelingen
De onderzoekers concluderen dat nog niet alle winkeliers maken gebruik van de mogelijkheid om op zondag open te zijn en nog niet alle mensen gaan op zondag naar een winkel. Een herhaling van de evaluatie over enkele jaren zal de effecten beter in beeld brengen, wellicht zijn er dan ook meer positieve effecten te meten en zijn de tegenstanders minder negatief. Aldus de onderzoekers.

Reactie Stichting Tegen verruiming
Voorzitter Henry Konijn van de Stichting Tegen Verruiming Zondagopenstelling stelt in een eerste reactie op de Monitor Koopzondag van de gemeente Amsterdam dat elke koopzondag er toe zal bijdragen dat er aan het fundament (lees: kredietwaardigheid) van de kleine winkeliers wordt gezaagd. "Het zou jammer zijn als we straks de conclusie moeten trekken dat de koopzondagen hebben geleid tot een verschraling van het winkelbeeld (en persoonlijke winkeliersdrama's)."