Voortaan elke zondag open

Geplaatst op: 07-01-2011

Zoetermeer - De versobering van de koopzondag per 1 januari is een rommeltje en wassen neus. U kunt nog even vaak en veel consumeren als voorheen.

Goed voor de zondagsrust, de leefbaarheid en de kleine winkelier. Per 1 januari is de nieuwe winkeltijdenwet van kracht die de wildgroei van koopzondagen moet inperken. De laatste jaren bombardeerde namelijk de meest nietszeggende gemeenten zich tot toeristische trekpleister - van Almere en Moerdijk tot Harenkaspel. Logisch, want in een toeristische gemeente mogen winkels niet de gebruikelijke 12 koopzondagen, maar iedere zondag van het jaar open zijn.

De wet komt uit de koker van het vorige kabinet - en werd naar verluidt door het kabinet-Rutte ondersteund om de SGP en haar twee zetels te paaien. Het Centraal Planbureau (CPB) voorspelde in 2009 dat de wetswijziging leidt tot 700 minder koopzondagen op een totaal van zo'n 6000 en terugkeer van de zondagsrust in zeker 20 gemeenten.

Voortaan moeten gemeenten duidelijk beargumenteren waarom zij het predikaat toeristisch verdienen. Toerisme moet substantieel en autonoom zijn (dus niet veroorzaakt door open winkels). Ook moeten gemeenten immateriële belangen, zoals zondagsrust, leefbaarheid en de belangen van kleine winkeliers uitdrukkelijk in de besluitvorming betrekken.

Het blijkt een formulering die dermate vaag en vrijblijvend is dat zij alleen maar tot misverstanden kan leiden. Dat begon al bij het CPB, dat voor zijn onderzoek zelf criteria moest bedenken voor autonoom toerisme. Dus gebruikte het backpackbijbel Lonely Planet (zie kader) en het aantal hotels in de buurt.

Zondagsrust

‘Wat moet je ermee', zucht Jelger Zee van Detailhandel Nederland - dat niet noodzakelijk tegenstander is van beperking van de koopzondag. ‘Het is nodeloos gecompliceerde, vage wetgeving. Je moet rekening houden met zondagsrust, werkgelegenheid en kleine ondernemers. Maar hoe weeg je dat mee en hoe meet je überhaupt de uitkomst? Gemeenten moeten dus allemaal met vage termen aan de slag en kijken of dat standhoudt.'

Neem Enschede, dat onder het mom van toerisme besloot tot zondagopenstelling per 1 januari, maar alleen voor alle 57 supermarkten (winkels ingeschreven met code 4711 bij de Kamer van Koophandel). Tot woede van de kleine middenstand en Kruidvat, Xenos en Blokker, die nu ook als supermarkt willen worden geregistreerd. Wat Enschede doet, is bovendien in strijd met de wet. ‘Je mag supermarkten niet uitzonderen op basis van de toerismebepaling', zegt een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken.

Is de kous daarmee af? Nee, want het ministerie beslist niets en heeft de macht juist bij gemeenten gelegd. Met andere woorden: Enschede bepaalt of Enschede een toeristische gemeente is en wordt er volgens de wet enkel toe verplicht dat te motiveren en daarbij een trits belangen (zoals de zondagsrust) te betrekken. Hoe dat vorm moet vatten, is een raadsel.

Burgers en bedrijven die het niet eens zijn met de gemeentebeslissing moeten eerst bij de gemeente in beroep en vervolgens bij het College voor het Beroep van het bedrijfsleven (Cbb). Een gang naar de Cbb-rechter duurt driekwart jaar, maar nog wranger: het werkt niet altijd.

De uitspraak van de laatste winkeltijdenzaak die er diende stamt uit december en gaat over de opening van supermarkt Deen in Harenkarspel. Een bewoner op zoek naar zondagsrust kreeg gelijk van de rechter, die vond dat de gemeente niet had gemotiveerd waarom het een toeristische gemeente was. Deen dicht dus. Toch is Deen gewoon open, omdat de gemeente de uitspraak negeert. ‘Wij gaan niet handhaven, want onze gemeenteraad wil nog steeds een zondagsopenstelling', zegt een gemeentewoordvoerder. Wethouder Rob Treur gaat namelijk onderbouwen dat Harenkarspel wel degelijk onder de toerismebepaling valt, vanwege trekpleisters als de vlindertuin Vlindorado van de familie Dekker.

Avondwinkel

Aanwijzingen in overvloed dat de winkeltijdenwet niet het beoogde effect gaat hebben. Het lijkt er bovendien op dat er nu meer winkels op zondag open zijn dan toen de winkeltijdenwet in november 2009 door de Tweede Kamer werd aangenomen.

AH, Super de Boer, Deen Supermarkten: op zondag zijn het tegenwoordig avondwinkels die van 16 tot 20 uur open zijn. Gemeenten mogen per 15.000 inwoners namelijk een avondwinkelvergunning uitdelen en supermarkten staan ervoor in de rij. Een mogelijkheid die de oude winkeltijdenwet ook bood, maar onlangs pas echt ontdekt is. Zelfs gehuchten als Lage Zwaluwe, Wehl en Winssen, maar ook grotere steden zoals Roosendaal hebben het licht gezien. ‘Het neemt de laatste tijd echt een vlucht', ziet ook Zee.